Thành trung tâm công nghiệp thế giới? Nếu biết tận dụng cơ hội từ TPP

PDF.InEmail

Tại diễn đàn “Hiệp định TPP – Cơ hội và thách thức phát triển ngành công nghiệp Việt Nam” ngày 1/3, các chuyên gia đánh giá TPP có thể đưa Việt Nam trở thành trung tâm công nghiệp của thế giới. Song câu hỏi đặt ra là làm thế nào để DN có thể tận dụng tốt nhất những cơ hội từ TPP mà không phải chịu rủi ro nhiều từ tiến trình hội nhập kinh tế mới.

Đánh giá về cơ hội TPP đem lại cho ngành công nghiệp Việt Nam, Ngân hàng Thế giới (WB) khẳng định tác động lớn nhất của TPP là với ngành dệt may. Ngành dệt may Việt Nam đang có thế mạnh, lại được hưởng ưu đãi thuế suất cao khi thuế suất các sản phẩm tại các nước TPP thuộc hàng cao nhất (Hoa Kỳ áp thuế 17,1%; các nước châu Á 7,7% và các nước khác 20,6%) sẽ về mức gần như bằng 0%.

Thách thức cả những ngành lợi thế

Việt Nam cũng có một số lợi thế so sánh đặc biệt không nước nào có được, cụ thể là muốn phát triển ngành công nghiệp chế tạo, công nghiệp phụ trợ đòi hỏi cần nhiều DNNVV, trong khi Việt Nam có trên 90% DN là DNNVV với nhân công giá rẻ có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Không chỉ có vậy, những tác động tích cực đối với sự phát triển công nghiệp của Việt Nam còn đến từ việc TPP sẽ tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng thông qua sự tham gia sâu hơn chuỗi giá trị và mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế và chính sách (VEPR), GDP Việt Nam có thể tăng thêm 35,7 tỷ USD vào năm 2025, nếu ngành sản xuất nội địa đáp ứng được hàng rào kỹ thuật của các đối tác… Nếu tận dụng tốt những cơ hội này, viễn cảnh Việt Nam trở thành trung tâm công nghiệp của thế giới là tương lai không xa.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng đánh giá, song hành cùng với cơ hội cũng là những thách thức không nhỏ mà ngành công nghiệp Việt phải đối mặt. Nhất là khi so với các nước tham gia TPP, Việt Nam có trình độ thấp hơn. Đối với các ngành xuất khẩu như dệt may, da giày, thách thức là tận dụng cơ hội giảm thuế, vượt qua các biện pháp kỹ thuật cũng như các quy định về quy tắc xuất xứ.

Hay với ngành dược phẩm, một trong những lĩnh vực chịu cạnh tranh lớn nhất, theo TPP, thuế dược phẩm từ mức hiện tại khoảng 2,5% sẽ giảm về 0%. Điều này sẽ làm tăng xu hướng cạnh tranh từ DN nước ngoài với DN dược trong nước.

Đặc biệt, đánh giá về cơ hội và thách thức của ngành công nghiệp Việt Nam khi tham gia TPP, Gs. Nguyễn Quang Thái, Tổng Thư ký hội khoa học kinh tế Việt Nam, cho rằng thực tế lĩnh vực dệt may có thể phát triển mạnh hơn khi tham gia TPP do thị trường được mở rộng và các DN Việt Nam cũng có cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh từ chính những lợi thế thương mại đó.

Tuy nhiên, trong bối cảnh ấy, nhiều lĩnh vực và DN khác lại gặp khó khăn, nhất là ngành công nghiệp ôtô của Việt Nam, sau nhiều năm hưởng ưu đãi nhưng nhiều chỉ tiêu về tỷ lệ nội địa hóa đã không hoàn thành mục tiêu đề ra.

Trong khi đó, lộ trình cắt giảm thuế quan, đến năm 2018, sản phẩm ôtô nhập khẩu từ các quốc gia thành viên ASEAN và ASEAN + 3 (gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản) sẽ giảm xuống mức 5% và 0%. Với tỷ lệ nội địa hóa thấp như hiện nay, ngành công nghiệp ôtô Việt Nam sẽ chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn.

Khi đó, Việt Nam sẽ trở thành thị trường tiêu thụ về linh phụ kiện ô tô hấp dẫn cho các DN nước ngoài, còn ngành công nghiệp ô tô trong nước vẫn “giậm chân tại chỗ”. Bên cạnh đó, khi giá xe nhập khẩu giảm xuống, người dùng sẽ có xu hướng mua xe nhập khẩu nguyên chiếc hơn là mua xe được sản xuất, lắp ráp trong nước.

GDP Việt Nam có thể tăng thêm 35,7 tỷ USD vào năm 2025. Nếu tận dụng tốt những cơ hội này, viễn cảnh Việt Nam trở thành trung tâm công nghiệp của thế giới là tương lai không xa.

Phụ thuộc vào DN

Nhận định cơ hội và thách thức luôn đan xen trong sân chơi thương mại toàn cầu, Gs. Nguyễn Quang Thái cho rằng để hóa giải thách thức, DN phải đóng vai trò quyết định, vì chỉ có những DN với sự chuẩn bị tốt mới có thể đi đến thành công, Nhà nước chỉ đóng vai trò hoạch định chính sách và đưa ra dự kiến ban đầu, còn bản thân thị trường mới là nơi sàng lọc và đánh giá hiệu quả của lĩnh vực đó.

Nhìn lại thực tế, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cho rằng hiện nhiều DN Việt đang có xu hướng không lớn lên được và đang bị “li ti hóa”, như vậy sẽ khó để bắt được nhịp công nghiệp hóa – hiện đại hóa hiện nay, nhất là trước các Hiệp định thương mại tự do nói chung và TPP nói riêng.

Cùng với gánh nặng chi phí bôi trơn, khoản lót tay (không chính thức) đang đè nặng lên đôi vai của DN tư nhân, vấn đề quyền tài sản; bất bình đẳng trong cạnh tranh; và khó tiếp cận các nhân tố sản xuất như lao động, công nghệ, vốn, đất đai… cũng đang đè nặng lên đôi vai của khối DN này.

Bên cạnh đó là việc kết nối học hỏi giữa các DN FDI với DN Việt còn yếu, “có một điều đáng buồn là chúng ta có một cách nhìn rất đối địch giữa DN FDI và DN trong nước. Cạnh tranh là có, chiến đấu là có, nhưng dù yêu, dù ghét cũng phải bắt tay để học hỏi, kết nối, bởi họ là mạng, chuỗi, là công nghệ mới, tiêu chuẩn mới…

Chúng ta không thể tách họ ra. Có phê phán hay nhìn họ với ánh mắt không thiện cảm cũng phải bắt tay họ. Cái bắt tay chưa chắc đã đem lại thành công, nhưng không bắt tay chắc chắn không thành công”, ông Thành đánh giá.

Ts. Thành cho rằng: “Khó khăn, thách thức trong hội nhập là vô cùng lớn, nhưng chúng ta phải tự tin. Chưa chơi mà đã không tự tin thì chắc chắn là thua, nhưng cần phải tự tin có cơ sở”.

Khẳng định khi hội nhập và tham gia hiệp định TPP, các thành phần kinh tế đều cạnh tranh bình đẳng và một thách thức không nhỏ cho lĩnh vực công nghiệp, đó là nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ sẽ phải rời cuộc chơi nhưng đây là điều kiện để tái cơ cấu các ngành sản xuất.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh cho rằng bản thân các DN cũng cần củng cố, đào tạo, nâng cao trình độ và tay nghề đội ngũ nhân lực, đề ra các mục tiêu và phương thức hướng hoạt động của DN phù hợp với các đòi hỏi của quá trình Hội nhập kinh tế quốc tế.

Về dài hạn, các DN trong nước cần bám sát lộ trình và các quy định về mở cửa thị trường của Hiệp định TPP nhằm xây dựng kế hoạch đầu tư, sản xuất hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh cũng như tận dụng được cơ hội tham gia chuỗi cung ứng trong khu vực.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu – Bộ Công Thương

Công nghiệp hỗ trợ còn chưa phát triển, khiến Việt Nam chỉ là một mắt xích nhỏ trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các ngành công nghiệp lớn, giữ vai trò chủ đạo của Việt Nam như như ngành dệt may, da giày, điện thoại di động, sản phẩm điện tử hầu hết là những ngành có tỷ lệ gia công cao, do vậy, sản phẩm xuất khẩu chưa đem lại giá trị gia tăng cao cho ngành và nền kinh tế. Nguyên do là các ngành chưa chủ động về vốn, kỹ thuật, công nghệ, nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất xuất khẩu.

Ông Trần Quốc Khánh - Thứ trưởng Bộ Công Thương

Các đơn vị của Bộ Công Thương cần tổng hợp những đánh giá của chuyên gia, qua đó tham mưu, giúp Nhà nước xây dựng các chính sách, pháp luật để đón đầu cơ hội trong hội nhập. Song Bộ Công Thương cũng khuyến nghị các DN Việt Nam cần chủ động tìm hiểu các thông tin liên quan về các hiệp định thương mại tự do, để có thể nắm bắt thông tin cũng như các cam kết cụ thể trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh của mình, từ đó có những biện pháp tận dụng các cơ hội do Hiệp định TPP mang lại.

Ts. Võ Trí Thành - Chuyên gia Kinh tế

Việt Nam có nhiều cơ hội để thay thế Trung Quốc trở thành trung tâm công nghiệp lớn của thế giới. Hình thành nên một cứ điểm trong mạng lưới chuỗi cung ứng toàn cầu từ các tập đoàn đa quốc gia. Nhưng trước hết, DN Việt cần bắt tay, học hỏi các DN FDI. Một tập đoàn xuyên quốc gia (TNC) của Hàn Quốc đã rất thẳng thừng với DN Việt Nam khi nhắn nhủ rằng: “Các bạn hãy mời các TNC vào, cạnh tranh với các TNC và để có thể chiến thắng các TNC”.

Theo thời báo kinh doanh

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

hoinghibotruong

baner hội nghị bT

hoicho

hđ của chủ tịch

portal

bhxh

e.tv

truong-boi-duong-can-bo

banerfinal

netc

mynghe

bacbo

bao