Công nghiệp 4.0: Đón đầu, vẫn có thể... lỡ tàu!

PDF.InEmail

Cuộc cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 thời gian này dường như trở thành một làn sóng hưởng ứng tại Việt Nam. Tuy nhiên, sự hưởng ứng theo phong trào này cho thấy Việt Nam chưa có chiến lược cụ thể nào để thúc đẩy công nghiệp 4.0 hay sản xuất tiên tiến dựa trên số hóa và kết nối, trong khi nhiều quốc gia khác đã có chương trình, kế hoạch ứng xử với công nghiệp 4.0.

Tại diễn đàn CMCN 4.0 vừa diễn ra, ông Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhấn mạnh rằng nếu không nhanh, Việt Nam có khả năng bị lỡ “chuyến tàu” CMCN 4.0.

Với bài tham luận làm gì để Việt Nam không bị lỡ tàu, ông Thiên đặt câu hỏi: “Chúng ta có thông minh không. Tại sao thông minh mà tụt hậu. Việc giải quyết những vấn đề của CMCN lần thứ IV phải trả lời được câu hỏi tại sao chúng ta liên tục bị lỡ tàu”.

Không vượt lên sẽ tụt hậu

Nhìn lại diễn biến trong quá khứ, ông Thiên cho biết, năm 1976, chúng ta khẳng định cách mạng khoa học kỹ thuật là then chốt nhưng thực tế làm được rất ít điều này.

Sau đó, đến năm 1996, chúng ta đặt mục tiêu kinh tế trí thức và triển vọng phát triển của Việt Nam song 20 năm sau vẫn chưa thấy gì, nền kinh tế Việt Nam cơ bản còn lẹt đẹt.

“Công nghiệp, sản phẩm có gì, dường như chúng ta tiếp cận cái gì nhanh, đón đầu xong là đứng lại để người khác đi lên trước”, ông Thiên nói. Bằng chứng là chúng ta đã lỡ dịp nhiều lần, bị tụt hậu phát triển và đang bị tụt hậu xa hơn, đó là nguy cơ lớn nhất.

Ông Thiên cho rằng sự hào hứng đối với CMCN lần thứ IV bây giờ lan rất nhanh nhưng cũng ẩn chứa nguy cơ trở thành phong trào, hình thức hóa, đầu cơ khái niệm, thậm chí khoe là chính.

Trong khi đó, ông Đàm Bạch Dương, Vụ trưởng Vụ Công Nghệ cao, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng các quốc gia khác đều đã có những chương trình, kế hoạch ứng xử với công nghiệp 4.0 nhằm mục đích vươn lên hoặc giữ vững vị thế dẫn dắt của mình.

Theo ông Dương, Đức đã đầu tư 200 triệu euro cho riêng chương trình thúc đẩy nghiên cứu công nghiệp 4.0; Hoa Kỳ đầu tư hơn 500 triệu USD để khởi động. Trung Quốc triển khai chương trình “Made in China 2025” – tập trung đẩy mạnh đổi mới sản xuất với những công nghệ của công nghiệp 4.0. Ấn Độ là chương trình “Make in India” – đưa các khái niệm công nghiệp 4.0 và công nghệ mới vào sản xuất để đưa Ấn Độ trở thành trung tâm sản xuất của thế giới.

Còn ở Việt Nam, ông Dương cho biết, chúng ta chưa có chiến lược riêng về thúc đẩy công nghiệp 4.0 hay sản xuất tiên tiến dựa trên số hóa và kết nối. “Trong từng lĩnh vực có thể tìm thấy những chính sách liên quan đến công nghiệp 4.0, nhưng không trực diện và đồng bộ. Trong khi xu thế công nghiệp 4.0 đang diễn ra, cần chủ động tiếp cận ngay bằng các hành động cụ thể, với những thay đổi mang tính cách mạng”, ông Dương phân tích.

Nói về thời cơ của CMCN 4.0, ông Trần Việt Hòa, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, cũng cho rằng hiện nay, đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam chưa tham gia vào được chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu, trình độ khoa học công nghệ và năng lực đổi mới còn thấp. Khoảng 80 – 90% máy móc và công nghệ sử dụng trong các doanh nghiệp của Việt Nam là nhập khẩu và 76% từ các thập niên 1980 – 1990, 75% máy móc và trang thiết bị đã hết khấu hao…

Việt Nam sẽ làm gì để không bị nhỡ “chuyến tàu” CMCN 4.0?

Do vậy, CMCN 4.0 sẽ làm thay đổi cách thức sản xuất, phân phối, tiêu dùng và thải bỏ sản phẩm… Để thích ứng và đón đầu, doanh nghiệp cần có nguồn lực mạnh về tài chính, công nghệ, con người.

Theo nghiên cứu mới đây của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), 86% lao động Việt Nam trong ngành dệt may, da giày có thể phải đối mặt với nguy cơ mất việc cao do tự động hóa.

Trong ngành sản phẩm điện – điện tử, dự báo khoảng 3/4 lao động làm công ăn lương có thể sẽ bị thay thế bởi người máy. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải tái cơ cấu thị trường lao động gắn kết chặt chẽ với quá trình tái cơ cấu của ngành.

Cần khẩn trương hành động

Cho rằng, việc cần làm ngay hiện nay là xây dựng chính sách để thích ứng với CMCN 4.0, Ts. Phạm Đình Thưởng, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Công Thương, nhận định, nếu những thách thức trong hoạch định chính sách trước các tác động của một cuộc CMCN đối với các nước phát triển là một thì đối với những nước đang phát triển như Việt Nam sẽ là mười.

Ông Thưởng cho rằng, đối với CMCN 4.0, thách thức chung được xác định bằng những vấn đề rất cụ thể là chính sách nào để tạo ra những doanh nghiệp sử dụng được các công nghệ nổi bật của cuộc cách mạng này và làm thế nào để phát triển một nền kinh tế chia sẻ.

“Việc làm thế nào đó không phải chỉ trả lời một câu hỏi làm sao để doanh nghiệp Việt Nam là những doanh nghiệp số mà còn là làm sao để những lĩnh vực đó không phải do hay chỉ do nước ngoài cung cấp”, ông Thưởng nói. Tiếp đó, theo ông Thưởng, làm thế nào để quản lý một nền kinh tế chia sẻ cho phép sự tham gia hoạt động kinh tế sử dụng công nghệ của mọi tổ chức, cá nhân. Việt Nam rõ ràng phải đổi mới toàn diện hệ thống quản lý trong hầu hết lĩnh vực, kể cả nông nghiệp, để chuẩn bị cho một nền kinh tế vận hành kiểu mới. Đồng thời, Việt Nam cần phải làm chủ công nghệ.

Hiến kế làm thế nào để tận dụng cơ hội từ CMCN 4.0, ông Thiên cho rằng điều đầu tiên đối với biến cố thời đại lớn như CMCN 4.0 là phải bàn luận nghiêm túc, thấu đáo, không phải làm phong trào.

“Chúng ta đã đi qua ba cuộc cách mạng, nhưng chúng ta thậm chí đang ở cuộc CMCN lần thứ nhất, chuyển sang 4.0 là cơ hội lớn để chúng ta tiến vượt lên, song cũng cần nhìn nhận rằng chúng ta vẫn đang ở CMCN lần thứ nhất”. Tiếp đó, theo ông Thiên, không chỉ lo tụt hậu, Việt Nam còn phải vừa chạy vừa cạnh tranh với thế giới. Việt Nam hoàn toàn có thể tiến vượt lên, đi tắt đón đầu.

Cho rằng CMCN 4.0 là một sự thay đổi căn bản về chất, ông Trần Việt Hòa khẳng định, điều kiện cần là sự tích tụ của lượng, cả về khoa học – kỹ thuật – công nghệ lẫn con người tri thức.

Thực tế đang cho thấy, đến nay, Việt Nam đã mất nhiều thập kỷ để đuổi theo các tiêu chí CMCN thế giới lần thứ hai nên sẽ mất thêm nhiều thời gian nữa để đuổi kịp CMCN thế giới lần thứ ba và nếu không thay đổi, cuộc CMCN 4.0 cũng cho diễn biến tương tự, hay nói cách khác là chúng ta sẽ mãi là người đi sau.

Bà Hồ Thị Kim Thoa - Thứ trưởng Bộ Công Thương

CMCN 4.0 đang trong giai đoạn khởi phát, là cơ hội quý báu mà Việt Nam phải nhanh chóng đón bắt để tranh thủ đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sớm thực hiện được mục tiêu trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, nếu không định hướng được rõ ràng mục tiêu, cách thức tiếp cận và tham gia thông qua chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới giáo dục, phát triển khoa học và công nghệ phù hợp thì sức ép đặt ra cho Việt Nam bởi CMCN 4.0 là rất lớn.

Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu –Bộ Công Thương

Tốc độ và quy mô của CMCN 4.0 sẽ rất nhanh và rộng. Nếu không có các hành động hướng mục tiêu ngay hôm nay cho những thay đổi ngắn hạn và xây dựng lực lượng lao động có kỹ năng, chúng ta có thể phải đối mặt với gia tăng thất nghiệp và sự mất bình đẳng, còn doanh nghiệp sẽ đối mặt với tình trạng thị trường ngày một thu hẹp.

Bà Louise Chamberlain - Giám đốc UNDP Việt Nam

Tôi nghĩ CMCN lần thứ IV là một trong những bước đi hữu ích và nhanh nhất để thu hẹp khoảng cách kiến thức về những nút thắt mà các ngành, tiểu ngành và doanh nghiệp của Việt Nam phải đối mặt để nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh. Điều này đòi hỏi một nghiên cứu chi tiết hơn về các hệ thống công nghệ đang nổi lên và những hàm ý trong việc cải thiện chuỗi giá trị.

Theo thời báo kinh doanh

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

websites

baner hội nghị bT

hoicho

hđ của chủ tịch

portal

bhxh

e.tv

truong-boi-duong-can-bo

banerfinal

netc

mynghe

bacbo

bao