Đại hội Liên minh Hợp tác xã tỉnh Lâm Đồng lần I: Đổi mới hợp tác xã, nâng tầm vị thế nông sản

Trong những năm qua, khu vực KTTT, HTX trên địa bàn tỉnh đã có bước phát triển khá toàn diện, ngày càng khẳng định vai trò là một thành phần kinh tế quan trọng trong cơ cấu kinh tế – xã hội của địa phương, đặc biệt trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững và hội nhập.

HTX thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp

Lâm Đồng là tỉnh có nhiều lợi thế trong phát triển nông nghiệp, nhất là nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với các ngành hàng chủ lực như rau, hoa, cà phê, hồ tiêu, thanh long chè, cây ăn quả, chăn nuôi, thủy sản.

Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp của tỉnh vẫn còn quy mô nhỏ lẻ, phân tán; liên kết trong chuỗi giá trị chưa thật sự bền vững; sức cạnh tranh của sản phẩm chưa cao; rủi ro về thị trường, biến đổi khí hậu và chi phí đầu vào ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh đó, tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với đổi mới mô hình tổ chức sản xuất là yêu cầu tất yếu. KTTT, HTX đã và đang đóng vai trò là cầu nối quan trọng giữa nông dân với thị trường, giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ, góp phần thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Theo báo cáo tại Đại hội, đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 1.190 HTX, thu hút 144.702 thành viên và 35.015 lao động thường xuyên.

Trong tổng số 1.190 HTX, khu vực nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 959 HTX (trên 80%), trong đó có 793 HTX hoạt động ổn định.

Đây là lực lượng nòng cốt trong phát triển các ngành hàng chủ lực của tỉnh như rau, hoa, cà phê, chè và cây ăn quả đặc sản.

Đặc biệt, các HTX, đang giữ vai trò nòng cốt trong tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng tập trung, quy mô lớn và gắn với thị trường. Nhiều HTX đã mạnh dạn ứng dụng khoa học – công nghệ cao, công nghệ số và thương mại điện tử, góp phần nâng cao giá trị gia tăng, khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ cho nông sản Lâm Đồng.

 HTX cũng là hạt nhân trong xây dựng và phát triển các mô hình liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ nông sản theo chuỗi giá trị. Thông qua việc ký kết hợp đồng với doanh nghiệp, siêu thị và các đơn vị phân phối.

Chính vì vậy, đến năm 2025, toàn tỉnh có 416 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản theo chuỗi giá trị, thuộc 30 nhóm ngành hàng nông sản, với khoảng 45.475 hộ dân tham gia.  Đây là minh chứng rõ nét cho vai trò trung tâm của HTX trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với phát triển thị trường.

Bên cạnh đó, HTX là chủ thể quan trọng trong triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Nhiều sản phẩm OCOP của tỉnh đã được xây dựng, chuẩn hóa, nâng hạng sao thông qua mô hình HTX, góp phần khẳng định thương hiệu nông sản địa phương và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.

Những kết quả trên cho thấy HTX đã và đang góp phần quan trọng trong tạo thêm việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân, cải thiện đời sống khu vực nông thôn và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế – xã hội của tỉnh.

Chuyển đổi số: Lộ trình ghi danh vào ICA 300

Tại đại hội, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho biết chất lượng hoạt động của khu vực KTTT, HTX gắn liền với thế mạnh nông nghiệp công nghệ cao và du lịch canh nông; là điểm sáng của về ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất với tỷ lệ HTX nông nghiệp chiếm gần 80%, nhiều HTX đã chủ động đầu tư cơ sở hạ tầng gắn liền với với mô hình du lịch canh nông đã minh chứng cho bước chuyển biến thực chất trong tư duy từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang phát triển kinh tế nông nghiệp đa giá trị.

Năng lực quản trị tài chính và hiệu quả hoạt động của các quỹ tín dụng nhân dân đạt được nhiều dấu ấn; trong đó, với 53 quỹ tín dụng nhân dân vận hành ổn định, an toàn, quy mô tổng tài sản đạt trên 17.500 tỷ đồng.

Kết quả này minh chứng cho trình độ quản trị vững vàng, phát huy tốt tôn chỉ tương trợ và giúp thành viên tiếp cận nguồn vốn tín dụng kịp thời để đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, góp phần quan trọng vào việc hạn chế tình trạng cho vay nặng lãi và giữ vững ổn định trật tự xã hội tại nông thôn.

Bên cạnh đó, hoạt động của Liên minh HTX tỉnh có bước chuyển biến tích cực; khẳng định vai trò chủ đạo qua việc tư vấn thành lập mới 465 HTX và bồi dưỡng cho gần 3.600 lượt cán bộ quản trị HTX; phối hợp hiệu quả với các tổ chức quốc tế hỗ trợ khu vực KTTT, HTX, góp phần từng bước kiện toàn được đội ngũ cán bộ quản lý HTX vững vàng về chuyên môn, nghiệp vụ, có năng lực quản trị hiện đại để dẫn dắt các tổ chức kinh tế tập thể phát triển nhanh và bền vững.

Để đưa khu vực KTTT, HTX của tỉnh phát triển trong nhiệm kỳ mới Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho rằng cần phải hướng dẫn các HTX rà soát, tái cấu trúc tổ chức và phương thức hoạt động phù hợp với quy định của pháp luật. Điều này giúp HTX tận dụng tối đa các cơ chế ưu đãi vượt trội về đất đai, miễn giảm tiền thuê đất; ứng dụng công nghệ; khơi thông các dòng vốn tín dụng thông qua Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX và các định chế tài chính.

Bên cạnh đó, cần chú trọng nâng cao chất lượng HTX, kiên quyết không chạy theo thành tích số lượng. Liên minh HTX cần chủ động rà soát, phân loại các HTX để có lộ trình củng cố, nâng cấp phù hợp với thực tế. Khuyến khích và hỗ trợ các HTX có quy mô nhỏ, siêu nhỏ, cùng ngành nghề thực hiện hợp nhất, sáp nhập nhằm tăng cường tiềm lực tài chính, mở rộng vùng nguyên liệu và nâng cao năng lực quản trị.

Để tận dụng thế mạnh địa phương, khu vực KTTT, HTX cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. “Đây không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sinh tồn để thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường toàn cầu”, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam nhấn mạnh.

Các HTX phải đi đầu trong việc minh bạch hóa quy trình sản xuất thông qua quản trị số, ứng dụng truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử. Đồng thời, cần quán triệt sâu sắc tư duy sản xuất sạch hơn, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính. Muốn vậy, Liên minh HTX tỉnh cần chủ động phối hợp xây dựng các mô hình HTX thông minh; phấn đấu hình thành các thực thể kinh tế xanh, khẳng định vị thế của nông sản Lâm Đồng trên bản đồ thế giới; hướng tới mục tiêu ghi danh, ứng cử vào danh sách ICA 300 toàn cầu.

Việc đẩy mạnh liên kết "5 nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà HTX- Nhà doanh nghiệp - Nhà nông) cũng được Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh. Bởi chỉ có liên kết chặt chẽ thông qua các hợp đồng bao tiêu sản phẩm mới giải quyết được căn cơ bài toán đầu ra ổn định và nâng cao thu nhập thực chất cho thành viên.

 Tùng Lâm - Tạp chí Kinh doanh