Thúc đẩy chuyển đổi số gắn với bảo đảm an toàn thông tin cho khu vực hợp tác xã

Chiều 9/4, tại Hà Nội, Viện Khoa học Kinh tế hợp tác (Liên minh Hợp tác xã Việt Nam) tổ chức Tọa đàm khoa học về giải pháp thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với bảo đảm an toàn thông tin cho khu vực hợp tác xã (HTX). Tọa đàm có sự tham dự của lãnh đạo Liên minh HTX Việt Nam, đại diện Quỹ TAF, Viện Khoa học Kinh tế hợp tác, một số bộ, ngành, cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp công nghệ. Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Đinh Hồng Thái chủ trì tọa đàm.

Đồng chí Đinh Hồng Thái - Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam phát biểu tại Toạ đàm

Phát biểu khai mạc, đồng chí Đinh Hồng Thái - Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cho biết, tọa đàm diễn ra trong không khí “Tháng hành động vì Hợp tác xã năm 2026”, đồng thời hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Bác Hồ viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia Việt Nam tham gia HTX nông nghiệp (11/4/1946 - 11/4/2026) và chào mừng Ngày Hợp tác xã Việt Nam 11/4. Theo ông, trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương quan trọng, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo nền tảng định hướng cho quá trình chuyển đổi của khu vực kinh tế tập thể, HTX.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Anh – Quản lý Chương trình Giới và Phát triển xã hội, Quỹ Châu Á tại Việt Nam phát biểu tại Toạ đàm

Phó Chủ tịch Đinh Hồng Thái nhấn mạnh, đối với khu vực HTX, ứng dụng công nghệ thông tin và số hóa quy trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm hiện nay là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao năng suất, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm và hướng tới phát triển bền vững. Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi đôi với bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng. Nếu không kiểm soát tốt các rủi ro về dữ liệu và hệ thống, quá trình chuyển đổi số không chỉ khó tạo ra giá trị bền vững mà còn có thể tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các HTX. Ông cũng lưu ý, khu vực kinh tế tập thể, HTX hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện hạ tầng và năng lực công nghệ, vì vậy rất cần được trang bị thêm kiến thức, kỹ năng để tự chủ và an toàn hơn trên môi trường số. Thay vì e ngại rủi ro trên không gian mạng, các HTX cần chủ động nhận diện nguy cơ, xây dựng phương án phòng ngừa phù hợp để thành viên yên tâm giao dịch và phát triển thương mại điện tử.

Đồng chí Trịnh Anh Tuấn - Viện Khoa học Kinh tế hợp tác (Liên minh Hợp tác xã Việt Nam) báo cáo đánh giá hiện trạng và giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số đảm bảo an toàn, an ninh mạng cho khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã.

Tại tọa đàm, các đại biểu cho rằng, chuyển đổi số trong khu vực HTX không thể chỉ dừng ở việc ứng dụng một số phần mềm hay công cụ riêng lẻ, mà phải được triển khai đồng bộ, toàn diện trong quản trị, điều hành và tổ chức sản xuất. Trong đó, dữ liệu, nền tảng số và niềm tin số là những yếu tố nền tảng quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi.

Thực tế hiện nay cho thấy, phần lớn HTX mới ở giai đoạn đầu tiếp cận chuyển đổi số. Hoạt động số hóa còn rời rạc, thiếu chiến lược tổng thể, chưa hình thành được hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu. Cùng với đó, những hạn chế về quy mô, nguồn lực và nhận thức về bảo mật đang khiến nhiều HTX đối mặt với nguy cơ mất an toàn thông tin như lừa đảo, chiếm đoạt tài khoản, xâm nhập và đánh cắp dữ liệu.

Từ thực tế trên, các ý kiến tại tọa đàm khẳng định, bảo đảm an toàn thông tin cần được xem là điều kiện tiên quyết trong quá trình chuyển đổi số của HTX. Trong môi trường kinh tế số, niềm tin của thành viên, đối tác và thị trường ngày càng gắn chặt với mức độ an toàn của hệ thống công nghệ. Chỉ khi xây dựng được nền tảng số an toàn, tin cậy, các HTX mới có thể đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, mở rộng giao dịch và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Gợi mở định hướng thảo luận tại tọa đàm, Phó Chủ tịch Đinh Hồng Thái đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện HTX tập trung làm rõ hai nhóm vấn đề trọng tâm. Thứ nhất là giải pháp thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó cần phân tích rõ những vướng mắc từ thực tiễn để đề xuất cơ chế hỗ trợ phù hợp, đồng thời tăng cường liên kết giữa HTX với viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ, giúp các HTX dù quy mô nhỏ vẫn có thể tiếp cận và thụ hưởng thành tựu đổi mới sáng tạo. Thứ hai là giải pháp chuyển đổi số gắn với bảo đảm an toàn, an ninh mạng, trong đó cần chú trọng chia sẻ cách nhận diện rủi ro trên môi trường số theo hướng dễ hiểu, dễ áp dụng, đồng thời gợi mở các giải pháp công nghệ phòng ngừa thân thiện, chi phí hợp lý để HTX bảo vệ dữ liệu và tài sản của mình.

Tọa đàm cũng làm rõ mối liên hệ giữa chuyển đổi số với tái cơ cấu chuỗi giá trị, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp. Các đại biểu nhận định, điểm nghẽn của sản xuất nông nghiệp hiện nay không chỉ nằm ở quy mô nhỏ lẻ, mà còn ở sự thiếu kết nối thông tin giữa các khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Trong bối cảnh đó, các công nghệ số như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, blockchain… được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc trong toàn chuỗi cung ứng.

Qua đó, vai trò của HTX tiếp tục được khẳng định là cầu nối quan trọng trong tổ chức sản xuất, quản lý dữ liệu và kết nối thị trường. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả vai trò này, các HTX cần được hỗ trợ về hạ tầng số, nâng cao năng lực quản trị, đồng thời xây dựng môi trường vận hành an toàn, ổn định và phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Một nội dung đáng chú ý khác được đề cập tại tọa đàm là việc gắn chuyển đổi số với phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Việc ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ giúp tối ưu hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn tạo nền tảng để kiểm soát quy trình sản xuất, giảm phát thải, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của khu vực HTX.

Phó Chủ tịch Đinh Hồng Thái cho biết, những kinh nghiệm thực tiễn, mô hình hay và ý tưởng đột phá được chia sẻ tại tọa đàm sẽ là cơ sở quan trọng để Liên minh HTX Việt Nam cùng các cơ quan, đơn vị trong hệ thống tiếp tục đúc rút kinh nghiệm, chuẩn hóa, hoàn thiện mô hình và nâng cao chất lượng các giải pháp tư vấn, hỗ trợ HTX trong thời gian tới. Theo ông, đây cũng là bước đi cần thiết để khu vực HTX tiến vào kỷ nguyên số theo tinh thần “Chủ động - Hiệu quả - An toàn”.

Từ các ý kiến trao đổi tại tọa đàm có thể thấy, chuyển đổi số trong khu vực HTX không chỉ là yêu cầu về công nghệ mà còn gắn với hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực tổ chức và củng cố niềm tin số. Trong đó, an toàn thông tin là yếu tố xuyên suốt, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả và tính bền vững của quá trình chuyển đổi số, góp phần đưa khu vực kinh tế tập thể, HTX thích ứng tốt hơn và phát triển hiệu quả trong bối cảnh mới.