Tình hình phát triển kinh tế tập thể, HTX giai đoạn 2016 - 2020

Đến cuối năm 2020, cả nước có 26.040 HTX; phân theo lĩnh vực hoạt động: 16.953 HTX nông nghiệp, 1.188 Quỹ tín dụng nhân dân (Quỹ TDND), 2.079 HTX thương mại và dịch vụ, 1.496 HTX vận tải, 2.474 HTX công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, 1.026 HTX xây dựng, 521 HTX môi trường, 303 HTX khác. 100 liên hiệp HTX, trong đó 76 liên hiệp HTX nông nghiệp và 24 liên hiệp HTX phi nông nghiệp; hơn 50% liên hiệp HTX hoạt động hiệu quả và làm tốt vai trò đầu mối kết nối các HTX thành viên với thị trường.

Cả nước hiện có 119.248 THT. Các THT đa dạng về tên gọi và hình thức hoạt động , thành lập để liên kết tương trợ nhau sản xuất, vay vốn, thu hoạch, tiêu thụ sản phẩm; khoảng 30% THT có lao động làm việc theo hợp đồng.

HTX, liên hiệp HTX, THT thu hút hơn 8,1 triệu thành viên, chủ yếu là đại diện hộ cá thể ở địa bàn nông thôn tham gia, chiếm 33% tổng số hộ cá thể ở địa bàn nông thôn; tác động trực tiếp đến đời sống, thu nhập và sức mua của gần 30 triệu người; so với năm 2015, tăng 352.074 thành viên, tỷ lệ tăng 104,5%. Trong đó, THT thu hút 1,6 triệu thành viên; HTX thu hút 6,5 triệu thành viên. Nhiều doanh nghiệp là thành viên của HTX tham gia quản trị, liên kết chế biến tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị nông, lâm sản. Quy mô thành viên của HTX và THT ngày càng tăng, cho thấy liên kết, hợp tác sản xuất, kinh doanh là nhu cầu, xu thế tất yếu khách quan.

Trong giai đoạn 2016 - 2020, tồn tại, yếu kém kéo dài của HTX cơ bản được khắc phục; đến cuối năm 2020 hơn 96 % các HTX đã chuyển đổi, tổ chức lại hoạt động theo quy định của Luật HTX năm 2012; cơ cấu lại 8.200 HTX; giải thể 5.124 HTX và 28 liên hiệp HTX hoạt động yếu kém. Sau khi chuyển đổi, tổ chức lại, hầu hết hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động theo mô hình hợp tác xã kiểu mới; quy mô, chất lượng và hiệu quả hoạt động được nâng lên. Quy mô thành viên, vốn, lĩnh vực và phạm vi hoạt động của HTX được mở rộng.

Hiện, cả nước có 1.292 HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, chiếm gần 5% tổng số HTX, tăng 7,2 lần so với năm 2015; nhiều HTX đầu tư đổi mới công nghệ, trang thiết bị trong quản trị, xúc tiến thương mại; các Quỹ TDND ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị.

HTX nông nghiệp thành lập mới theo Luật HTX năm 2012, đa phần cán bộ quản trị là lao động trẻ, có chuyên môn, năng động, sản xuất một số mặt hàng nông sản, mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao, liên kết chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực của quốc gia, vùng và địa phương. Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, giãn cách xã hội, thu nhập của HTX nông nghiệp, vận tải, dịch vụ giảm mạnh, nhưng 6 tháng cuối năm 2020 đã phục hồi sản xuất, kinh doanh.

Phát triển kinh tế tập thể, HTX đã đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, ổn định giá cả và kiềm chế lạm phát, tăng kim ngạch xuất khẩu, tái cơ cấu nền kinh tế, nhất là kinh tế nông nghiệp, nông thôn; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, nhất là địa bàn dân tộc thiểu số và miền núi; phát triển nguồn nhân lực có tay nghề và chất lượng cao; ổn định xã hội; khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo đối với lao động trẻ; tác động nhận thức của xã hội và hệ thống chính trị đối với hợp tác xã kiểu mới; kinh tế tập thể, hợp tác xã đang dần trở thành động lực phát triển kinh tế -  xã hội bền vững, cùng với kinh tế Nhà nước dần trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân.

Giai đoạn 2016 - 2020, khu vực kinh tế tập thể, HTX đóng góp trực tiếp của khu vực kinh tế tập thể, HTX vào GDP của cả nước trung bình đạt khoảng 4,8% ; đóng góp gián tiếp trên 30% GDP cả nước thông qua giá trị gia tăng của kinh tế hộ thành viên. HTX, liên hiệp HTX, THT thu hút hơn 3 triệu lao động, tạo hơn 40.000 việc làm mới hằng năm, tăng thu nhập cho người lao động, góp phần giảm nghèo bền vững . HTX và liên hiệp HTX đã tích lũy khoảng 18.600 tỷ đồng lãi để tái đầu tư, mở rộng sản xuất . Cả nước đã có hơn 7.000 xã đạt tiêu chí 13 về tổ chức sản xuất, chiếm hơn 80% tổng số xã cả nước; nhiều HTX phát triển sản phẩm OCOP 3, 4 sao, gắn với bảo tồn, phát triển bản sắc văn hóa dân tộc; nhiều HTX có tổ chức đảng và tổ chức đoàn thể, góp phần ổn định chính trị - xã hội.

Để đạt được kết quả tích cực trong giai đoạn 2016 - 2020 là do: nhận thức của hệ thống chính trị và người dân được nâng cao; phát triển kinh tế tập thể, HTX phù hợp với điều kiện tự nhiên, xã hội và chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta; chủ trương, chính sách hỗ trợ, thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, HTX của các cấp ủy Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương; thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta từng bước hoàn thiện, Luật HTX năm 2012 tạo khung khổ pháp luật cho HTX kiểu mới thành lập và hoạt động, môi trường kinh doanh được cải thiện; các chương trình trọng điểm của Nhà nước về phát triển nguồn nhân lực, khoa học và công nghệ, chống biến đổi khí hậu, bình đẳng giới; Ban Chỉ đạo Đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, HTX, cấp ủy và chính quyền địa phương đã chỉ đạo quyết liệt, có hiệu quả và vào cuộc của cả hệ thống chính trị đối với phát triển kinh tế tập thể, HTX; Hệ thống Liên minh HTX Việt Nam đã thực hiện tốt vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế tập thể, HTX cùng với sự nỗ lực, phấn đấu vươn lên của các HTX, liên hiệp HTX, THT.