Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số cho HTX, THT:

Biện pháp căn cơ, lâu dài để xây dựng chuỗi giá trị nông sản

Dịch bệnh Covid-19 khiến số lượng nông sản tồn ở các địa phương lên tới hàng chục triệu tấn, phần lớn nằm trong khu vực kinh tế hợp tác, hợp tác xã (HTX) khiến các HTX nông nghiệp đang gặp rất nhiều khó khăn do đứt gãy chuỗi cung ứng. Vì vậy nếu không có giải pháp quyết liệt để hỗ trợ tiêu thụ nông sản thì bà con nông dân, HTX sẽ không có vốn để tái sản xuất, nhiều ngành hàng có nguy cơ đối mặt bài toán thiếu nguyên liệu.

Trả lời phỏng vấn chương trình thời sự Đài tiếng nói Việt Nam (VOV) về vấn đề này, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Nguyễn Mạnh Cường cho biết: Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã triển khai Chương trình 503 thúc đẩy liên kết chuỗi sản xuất – cung ứng bền vững cho các HTX, tổ hợp tác (THT) gắn với ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đặc biệt cung ứng lương thực, thực phẩm cho các địa phương thực hiện giãn cách xã hội. Đây không chỉ là giải pháp cấp bách ứng phó trong tình hình phòng chống dịch bệnh Covid-19 hiện nay mà còn là biện pháp căn cơ, lâu dài để xây dựng chuỗi giá trị nông sản, góp phần phát triển bền vững nền nông nghiệp trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Nguyễn Mạnh Cường tại hội nghị Chương trình 503

Phóng viên: Thưa ông, dịch Covid-19 khiến lượng hàng hóa của bà con nông dân và các HTX đang tồn đọng rất lớn. Điều đó ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất, đời sống của người dân và các thành viên HTX?

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Trong diễn biến của bệnh Covid-19 tiếp tục ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi mặt đời sống xã hội khu vực kinh tế tập thể (KTTT), HTX. Hơn 90 % HTX giảm doanh thu và lợi nhuận và 50% HTX bị thu hẹp, tập trung sản xuất lao động bị cắt giảm nghỉ việc không lương chiếm hơn 50% trong tổng số lao động.

HTX ở tất cả các lĩnh vực nghành nghề đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Các HTX lĩnh vực vận tải và du lịch, số lượng khách hàng hợp đồng và doanh thu bị cắt giảm, do phần lớn hợp đồng lao động không có nguồn thu để trả lương nhưng vẫn phải trang trải chi phí và lãi vay. HTX nông nghiệp sản lượng tiêu thụ tăng, giá bán giảm mạnh, hàng tồn kho lớn và nhiều HTX thiếu nguồn cung ứng lao động do phải thực hiện giãn cách xã hội. các HTX lĩnh vực phi nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, HTX thương mại dịch vụ, Quỹ tín dụng nhân dân cũng bị ảnh hưởng lớn nặng nề.

Phóng viên: Như ông vừa cho biết thì dịch bệnh Covid-19 gây ảnh hưởng nặng nề tới các HTX tại các địa phương và các lĩnh vực. Theo thống kê thì 80% tổng sản lượng nông sản mà nông dân HTX sản xuất được thu mua thông qua thương lái đạt chất lượng. Khi dịch Covid-19 bùng phát trở lại, các địa phương bị ảnh hưởng bởi dịch đều ảnh hưởng đến việc tiêu thụ nông sản của HTX THT, cần tháo gỡ khó khăn như thế nào để tốt nhất cho tiêu thụ nông sản hiện nay, thưa ông?

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Để tháo gỡ cho các HTX, chúng ta cần phải đặt ra nhiều giải pháp trong thời gian qua. Đã có nhiều chương trình hành động, nhiều kế hoạch hành động để huy động sức mạnh trong toàn hệ thống nhằm giúp đỡ các HTX giải quyết khó khăn trong đại dịch này. Một trong những nội dung quan trọng được xác định đó là tìm đầu ra cho sản phẩm của bà con, đặc biệt là mặt hàng nông sản lương thực thực phẩm, đồ dùng thiết yếu. Một mặt giúp cho khôi phục lại các chuỗi cung ứng sản xuất hàng hóa, mặt khác thông qua đó góp phần cung cấp lương thực thực phẩm và nhu yếu phẩm thiết yếu cho người dân tại nhiều địa phương vì giãn cách xã hội.

Trong thời gian qua, chúng tôi đã làm rất nhiều việc quan trọng. Nổi bật lên cả đó là Chương trình kết nối cung – cầu tiêu thụ sản phẩm cho HTX, THT (Chương trình 503). Chương trình đã huy động tổng lực toàn hệ thống từ trung ương đến các cơ sở HTX vào cuộc với tinh thần vừa chống dịch vừa khôi phục duy trì và phát triển sản xuất kinh doanh. Tại Chương trình 503, chúng tôi đã phân cấp rõ ràng, từng cấp từng ngành từ trung ương xuống địa phương thực hiện như thế nào để mang lại hiệu quả. Theo đó, chúng tôi đã kết nối được các HTX, THT với đầu mối tiêu thụ là chợ đầu mối, doanh nghiệp chế biến, doanh nghiệp xuất khẩu nhằm thúc đẩy việc kết nối tiêu thụ sản phẩm cho các HTX, THT.

 Phóng viên: Thời gian qua ở nhiều địa phương, các HTX, THT đã nỗ lực thực hiện vai trò đầu mối giúp nông dân tiêu thụ hàng hoá nông sản qua các kênh siêu thị, chuỗi cửa hàng, giải phóng được đáng kể nguồn hàng đang tồn đọng. Thưa ông, vai trò của Liên minh Hợp tác xã địa phương cần được nhìn nhận như thế nào? Ông đánh giá như thế nào về sự chủ động của các Liên minh Hợp tác xã tỉnh, thành phố?

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Theo điều lệ mới Thủ tướng vừa phê duyệt của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Liên minh hợp tác xã Việt Nam là một thể thống nhất, trong đó xác định vai trò hết sức quan trọng của Liên minh HTX cấp tỉnh, thành phố trong việc triển khai công việc hỗ trợ phát triển KTTT, HTX của hệ thống Liên minh HTX Việt Nam, trong mọi điều kiện và đặc biệt là trong bối cảnh dịch bệnh Covid.

Chúng tôi đề cao vai trò của Liên minh Hợp tác xã các tỉnh, thành phố. Hơn ai hết, họ là người hiểu rõ nhất thực trạng tình hình hoạt động và những khó khăn, vướng mắc của các HTX, đồng thời tổng hợp, phản ánh, báo cáo, tham mưu, đề xuất với Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, cấp uỷ, chính quyền, địa phương các giải pháp tháo gỡ.

Trong thời gian qua, hầu hết Liên minh Hợp tác xã các tỉnh, thành phố rất tích cực, chủ động, quyết liệt triển khai các hoạt động hỗ trợ HTX tiêu thụ hàng hoá tồn đọng, phục hồi và phát triển sản xuất. Bên cạnh việc triển khai nhiệm vụ được Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và địa phương giao, nhiều đơn vị đã chủ động, sáng tạo triển khai các kế hoạch, chương trình hỗ trợ HTX rất hiệu quả. Tuy nhiên, cũng còn một số đơn vị thiếu chủ động trong triển khai nhiệm vụ.

Phóng viên: Nhằm thúc đẩy “mục tiêu kép” vừa phòng, chống dịch bệnh, vừa phát triển kinh tế - xã hội, mới đây Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã kết nối trực tuyến với Liên minh Hợp tác xã 63 tỉnh, thành phố về triển khai Chương trình 503 về thúc đẩy liên kết chuỗi sản xuất – cung ứng bền vững cho các HTX, THT gắn với ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Qua hơn 1 tháng triển khai, chương trình đạt được kết quả như thế nào thưa ông?

Nhiều HTX đã có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3-4 sao. 

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 diễn biến nhanh phức tạp và có ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi mặt đời sống xã hội và trực tiếp là thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh của các HTX, cũng như việc làm và đời sống của các thành viên HTX. Ban chấp hành Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã ban hành Chương trình hành động số 503 với mục tiêu là đẩy mạnh kết nối cung cầu tiêu thụ sản phẩm cho các HTX, THT. Qua đó cung ứng các hàng hóa lương thực thực phẩm nhu yếu phẩm thiết yếu cho người dân.

Có thể nói là quyết sách rất kịp thời và hiệu quả của Ban chấp hành Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Cùng với đó là thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, trực tiếp là chỉ đạo của Chính phủ, vừa chống dịch vừa khôi phục lao động sản xuất kinh doanh.

Qua hơn một tháng triển khai chương trình kết nối cung-cầu, tiêu thụ hàng hóa cho các HTX, THT sản xuất cung ứng, đặc biệt là lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm thiết yếu cho các địa phương thực hiện gián cách xã hội. Chương trình đã kết nối với 63 Liên liên tỉnh, thành phố, gần 1.000 sản phẩm đã được đăng tải và hơn 900 thành viên đăng ký; hỗ trợ tiêu thụ được gần 50 nghìn tấn rau, củ, quả, thủy hải sản các loại và 37.950 combo rau củ quả, gần 2,5 triệu quả trứng các loại và sản phẩm hàng hoá khác.

Có thể nói những kết quả trên góp phần quan trọng để tháo gỡ khó khăn cho các HTX trong bối cảnh đại dịch. Tuy nhiên những kết quả trên vẫn còn ở mức khiêm tốn, trong thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam sẽ chỉ đạo Liên minh Hợp tác xã cấp tỉnh, đơn vị chức năng đẩy mạnh hoạt động hơn nữa, nắm bắt kịp thời những khó khăn, vướng mắc để có giải pháp tháo gỡ.

Phóng viên: Không chỉ qua kênh phân phối tiêu thụ truyền thống như chợ, các trung tâm thương mại, mà Liên minh Hợp tác xã Việt Nam còn giúp các thành viên tiêu thụ nông sản trên các trang mua bán trực tuyến, trên sàn giao dịch điện tử. Cách làm này đã mang lại hiểu quả ra sao thưa ông?

Công nhân đóng gói các sản phẩm tại xưởng sản xuất của HTX Nông lâm nghiệp tổng hợp Ngọc Sơn.

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Đại dịch Covid-19 bùng phát trở lại, nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội, cách kênh tiêu thụ chủ yếu của HTX thông qua thương lái, chợ truyền thống, chợ đầu mối… bị gián đoạn. Việc đẩy mạnh kênh tiêu thụ hàng hoá bằng hình thức trực tuyến là giải pháp rất phù hợp trong tình hình hiện nay; nó giúp HTX tiết kiệm chi phí bán hàng, tìm kiếm, mở rộng thị trường, bạn hàng; duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, từng bước khôi phục và phát triển sản xuất. Các đơn vị xúc tiến thương mại của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam phối hợp với các sàn thương mại điện tử như Tiki, Lazada, Postmart, … để tiêu thụ sản phẩm cho HTX. Bên cạnh đó, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam triển khai Cổng kết nối cung – cầu, kết nối các HTX với các doanh nghiệp phân phối, chế biến, xuất khẩu và doanh nghiệp logictics. Giải pháp này bước đầu đã mang lại hiệu quả quá tốt với những kết quả cụ thể.

Phóng viên: Thưa ông, có thể thấy việc bán hàng online đang phát huy khá hiệu quả, nhưng cũng còn khá khó khăn đối với không ít các HTX. Ông có nhận xét gì về hình thức tiêu thụ này trong thời điểm hiện nay cũng như những khó khăn mà các HTX đang đối mặt?

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Tiêu thụ hàng hóa thông qua kênh trực tuyến là hình thức kinh doanh không mới tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh dịch Covid-19 hình thức bán hàng trực tuyến ngày càng phát triển và phát huy được ưu điểm, thế mạnh của nó. Chuyển đổi số hoạt động sản xuất kinh doanh trong đó có hoạt động xúc tiến thương mại đang là xu thế tất yếu các HTX không thể đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, số HTX sử dụng hình thức kinh doanh này chưa nhiều do các khó khăn, hạn chế về nhận thức, trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, nguồn lực tài chính .... Đây cũng chính là động lực để các HTX thay đổi thích ứng với tình hình mới và không chỉ cho trước mắt mà còn cho lâu dài, đây là xu thế để các chủ thể kinh doanh nói chung và các HTX nói riêng hiệu quả hơn bền vững hơn.

 Phóng viên: Sau hơn 1 tháng thực hiện, Cổng thông tin kết nối cung - cầu hỗ trợ tiêu thụ nông sản cho HTX, THT đã kết nối thông tin 63 tỉnh/thành phố với gần 1.000 sản phẩm được đăng, hơn 900 thành viên đăng ký và hỗ trợ tiêu thụ được gần 50 nghìn tấn rau, củ, quả, thuỷ, hải sản; 37.950 combo rau củ, gần 2,5 triệu quả trứng… Thưa ông, những sản phẩm đăng trên Cổng kết nối cần phải đáp ứng được những yêu cầu gì?

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Những sản phẩm trên Cổng kết nối cung-cầu của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đều là những sản phẩm do các cơ sở HTX, THT sản xuất và sản phẩm đó phải đảm bảo đầy đủ minh bạch các thông tin về sản lượng về chủng loại, quy cách nguồn gốc chất lượng và các yêu tố khác. Trong đó chúng tôi ưu tiên các sản phẩm là lương thực, thực phẩm nhu yếu phẩm thiết yếu, các sản phẩm có sản lượng lớn đáp ứng được tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm, tiêu chuẩn VietGap, Global Gap, OCOP, sản phẩm quốc gia, vùng và địa phương. Đây cũng là tạo ra nhận thức cho HTX trước yêu cầu hội nhập kinh tế sâu rộng của người tiêu dùng sản phẩm, chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng cao. Yêu cầu quy cách mẫu mã chất lượng ngày càng cao, từ đó áp lực trở lại với HTX, cần phải làm gì, làm như thế nào để ứng dụng vào trong sản xuất kinh doanh đáp ứng được yêu cầu của thị trường kể cả trong và ngoài nước.

Phóng viên: Chương trình 503 mà Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đang thực hiện thúc đẩy liên kết chuỗi sản xuất cung ứng bền vững cho các HTX, THT gắn với ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số đang là xu thể tất yếu. Để đạt kết quả như kỳ vọng, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã có kế hoạch cụ thể như thế nào, thưa ông?

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Chúng tôi xác định, trong xu thế thực hiện cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, chúng tôi phải làm rất nhiều việc giúp đỡ cho HTX, phấn đấu các nội dung mà HTX cần đều được ứng dụng chuyển đổi số. Trong đó, việc xây dựng Cổng kết nối cung-cầu, được xác định là bước đi đầu tiên trong chuyển đổi số, hoạt động xúc tiến thương mại và chỉ là hoạt động nằm trong kế hoạch tổng thể về chuyển đổi số trong hoạt động của KTTT, HTX. Trong thời gian tới chúng tôi sẽ triển khai sàn thương mại điện tử với mục tiêu quảng bá, giới thiệu, kết nối cung – cầu vật tư, sản phẩm, dịch vụ, hợp tác đầu tư sản xuất, kinh doanh cho các HTX, THT, doanh nghiệp thành viên và các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Dự kiến quý III/2022 sẽ đưa vào vận hành thử nghiệm.

Để ứng dụng hiệu có hiệu quả hoạt động 4.0 vào hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX mà thương mại điện tử chỉ là một yếu tố thì việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của các hợp tác xã đặc biệt là đẩy mạnh việc tập huấn hướng dẫn cho các hợp tác xã và thành viên của hợp tác xã sử dụng thành thạo trang thiết bị ứng dụng công nghệ thông tin là một việc quan trọng, kể cả việc quản trị hoạt động, các hoạt động quản trị chiến lược quản trị nguồn nhân lực xúc tiến thương mại và các hoạt động có liên quan của hợp tác xã chúng tôi xác định cần phải tập huấn cho họ để ứng dụng công nghệ thông tin ứng dụng chuyển đổi số để nâng cao năng suất chất lượng chất lượng yêu cầu đặt ra trong bối cảnh mới trong xu thế cách mạng công nghiệp 4.0 có như vậy thì mới nâng cao được năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế thị trường hội nhập ngày càng sâu rộng.

Phóng viên: Hiện nay cả nước có hơn 26.000 HTX, 106 Liên hiệp HTX và gần 120.000 THT, thu hút hơn 8 triệu thành viên là đại diện hộ gia đình, tác động đén đời sống và thu nhập của khoảng 30 triệu người, chủ yếu là địa bàn nông thôn. Phần lớn các HTX sản xuất manh mún, nhỏ lẻ và các thành viên là những người yếu thế cần được hỗ trợ nhất trong đại dịch Covid-19 diễn biến kéo dài như hiện nay.

Từ nay đến cuối năm, các địa phương cũng sẽ vào vụ thu hoạch nhiều loại nông, thuỷ sản. Để không bị đứt gãy, khó khăn trong tiêu thụ, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam có kế hoạch như thế nào trong việc kết nối với các kênh phân phối, các nhà tiêu thụ (doanh nghiệp, siêu thị) để kịp thời kịp thời hỗ trợ bà con?

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Từ giờ đến cuối năm còn hợp tác xã vào mùa thu hoạch rất nhiều cho nên liên minh hợp tác xã Việt Nam xác định để hỗ trợ hiệu quả sau thu hoạch cũng như tiêu thụ cho các hợp tác xã chúng tôi xác định cần triển khai đồng bộ các hoạt động xúc tiến thương mại trên tất cả các kinh tiêu thụ.

Đối với thị trường trong nước: Chúng tôi đã liên kết với hơn 120 doanh nghiệp chế biến, phân phối và hệ thống siêu thị để hỗ trợ tiêu thụ ở thị trường trong nước và một số doanh nghiệp xuất khẩu. Vừa qua, chúng tôi đã tổ chức hội nghị kết nối cung-cầu trực tuyến cho các HTX tại 3 miền Bắc, Trung, Nam với các doanh nghiệp phân phối, chế biến, xuất khẩu và hệ thống siêu thị lớn như SaigonCoop, BigC, Lotte,… Trong thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh các kinh tiêu thụ hàng hóa, mở rộng mối quan hệ với các doanh nghiệp và dự kiến mỗi tháng chúng tôi sẽ tổ chức 2-3 hội nghị chuyên đề về kết nối cung-cầu tiêu thụ sản phẩm theo ngành hàng; chủ động nắm bắt kịp thời các HTX để tham mưu đề xuất với Chính phủ, bộ ngành, địa phương các giải pháp hỗ trợ.

Đối với thị trường xuất khẩu, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đang tìm kiếm, mở rộng với các doanh nghiệp xuất khẩu, Thương vụ Việt Nam tại thị trường xuất khẩu lớn để giới thiệu thị trường tiềm năng, thế mạnh về sản phẩm, tìm kiếm cơ hội xuất khẩu trái cây và các sản phẩm chế biến từ trái cây sang các thị trường Trung Quốc, Châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc

Phóng viên: Không chỉ giúp các HTX, THT tiêu thụ trong đại dịch mà giao dịch qua cổng thông tin điện tử sẽ là hướng đi lâu dài đáp ứng với sự phát triển và xu hướng tiêu dùng của người dân. Trong đó, nòng cốt là các HTX, THT cần phải thích ứng với cách làm này. Theo ông, các HTX, THT phải chuyển biến trong cách điều hành, tổ chức sản xuất và tiêu thụ nông sản ra sao?

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường: Chuyển đổi số mang lại nhiều cơ hội nhưng không ít khó khăn, thách thức đối với, vậy giải pháp nào cho HTX để chuyển đổi số thành công, theo tôi có những giải pháp sau: Cần phải nhận thức rõ chuyển đổi số là xu thế tất yếu trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, chỉ có chuyển đổi số mới mang lại hiệu quả rõ nét và đảm bảo sự phát triển bền vững cho các hợp tác xã; Ứng dụng công nghệ trong sản xuất, áp dụng các công nghệ sản xuất sạch, tiêu chuẩn chất lượng hàng hoá để đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng đòi hỏi cao.

Đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin để đổi mới phương thức quản trị; Xây dựng kế hoạch cụ thể, phù hợp với nhu cầu, điều kiện thực tế của đơn vị.

Bên cạnh đó, HTX cũng cần triển khai các giải pháp đồng bộ, hỗ tợ cho quá trình chuyển đổi số: Trẻ hoá đội ngũ cán bộ quản lý HTX để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; Tăng cường huy động nguồn lực tài chính từ các thành viên, các tổ chức tín dụng để chủ động đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, công nghệ,…; Tái cơ cấu, mở rộng quy mô HTX; xây dựng mô hình HTX sản xuất, kinh doanh gắn với chuỗi giá trị hàng hoá quy mô lớn; Tận dụng triệt để, có hiệu quả các chính sách hỗ trợ của nhà nước, địa phương; Kiến nghị với Chính phủ, các bộ ngành, địa phương nghiên cứu, sớm ban hành các chính sách hỗ trợ riêng về chuyển đổi số cho khu vực KTTT, HTX.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!

Quỳnh Trang(ghi)


Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam

Giấy phép số: 239/GP-TTDT ngày 11 tháng 12 năm 2020 của Cục Phát thanh truyền hình và TTĐT thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông.

Ghi rõ nguồn: "vca.org.vn" khi phát hành thông tin từ trang này.

Copyright 2013 vca.org.vn - Technology Supported by ECPVietnam