Phát triển kinh tế tập thể gắn liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Những thành tựu nổi bật trên chặng đường 20 năm hình thành và phát triển (2004-2024)
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta đã xác định kinh tế tập thể là một trong 5 thành phần kinh tế quan trọng để phát triển đất nước, năm 2013 Bộ Chính trị tiếp tục đánh giá cao vai trò của Kinh tế tập thể và ban hành Kết luận số 56-KL/TW ngày 21/3/2013 về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể; Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 16/6/2022 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa XIII khẳng định quan điểm xuyên suốt của Đảng về kinh tế tập thể, đó là: “Kinh tế tập thể là thành phần kinh tế quan trọng, phải được củng cố và phát triển cùng kinh tế Nhà nước trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân”.

Với nhiệm vụ hỗ trợ, thúc đẩy kinh tế tập thể phát triển, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Đắk Nông được thành lập từ năm 2004 tại Quyết định số 859/QĐ-UBND ngày 09/9/2004 của Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Nông, Đại hội lần thứ nhất khóa I, nhiệm kỳ 2005-2009 tổ chức vào tháng 5/2005 bầu ra Ban chấp hành 23 đồng chí, Ban thường vụ là 7 đồng chí, đến nay trải 3 nhiệm kỳ tại Đại hội Khóa III, nhiệm kỳ 2020-2025 bầu ra 33 đồng chí Ban chấp hành và 07 đồng chí Ban thường vụ, Nghị quyết Đại hội lần thứ 3 Liên minh Hợp tác xã tỉnh Đắk Nông đề ra phương hướng phát triển kinh tế tập thể gắn liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng và xây dựng nông thôn mới, nhất là trong khu vực nông nghiệp, thông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đông bào dân tộc thiểu số, đẩy mạnh sự liên kết ngang và liên kết dọc giữa các hợp tác xã với các doanh nghiệp nhằm hình thành các chuỗi cung ứng sản suất và tiêu thụ sản phẩm.

Năm 2004 với số lượng 200 tổ hợp tác và 52 hợp tác xã hoạt động theo kiểu cũ, riêng lẻ, rời rạc, thiếu tính chủ động, kém hiệu quả thì đến nay các Tổ hợp tác, Hợp tác xã đã phát triển lên hơn 200 Tổ hợp tác với cơ cấu tổ chức gọn nhẹ, nội dung hoạt động đơn giản nhưng thiết thực, đáp ứng tốt hơn nhu cầu liên kết linh hoạt và mang tính ngắn hạn của người dân và  270 hợp tác xã hoạt động hiệu quả với nhiều loại hình tổ chức kinh tế hợp tác đa dạng và chuyển sang mô hình Hợp tác xã tự chủ, tự chịu trách nhiệm, hoạt động hiệu quả, khắc phục được tình trạng yếu kém kéo dài, từng bước đổi mới gắn với cơ chế thị trường; xuất hiện thêm nhiều loại hình, mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã hoạt động kiểu mới, hiệu quả, phát triển theo hướng hướng vững chắc, chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng tập trung, liên kết sản xuất hình thành vùng nguyên liệu hàng hóa tập trung, xuất hiện các chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm hoàn chỉnh từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ (hiện có 8 chuỗi trên địa bàn tỉnh). Các hợp tác xã đã hướng đến tham gia sản xuất theo các tiêu chuẩn UTZ, Oganic, GlobalGAP, tiêu chuẩn hữu cơ, tiêu chuẩn ngành hàng… để đáp ứng nhu cầu của thị trường, tham gia vào tổ chức Fairtrade để phát triển chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng qua hệ thống nhãn hàng Fairtrade trên toàn cầu; Sản phẩm của các Hợp tác xã trên địa bàn tỉnh hiện nay đã được xuất khẩu sang thị trường nước ngoài chanh dây sang thị trường Hàn Quốc khoảng 500tấn/năm, Gấc xuất sang thị trường Trung quốc khoảng 5 tấn sản phẩm đã chế biến/năm, cà phê sang thị trường Châu âu, châu Mỹ với số lượng khoảng 200tấn/năm, Tiêu xuất sang thị trưởng Nhật Bản, Mắc ca xuất khẩu sang thị trường Ấn Độ … có 23 hợp tác xã có sản phẩm OCOOP đạt chứng nhận 3 sao và 4 sao.  

- Kinh tế tập thể tỉnh đã có nhiều đổi mới góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập, xóa đói, giảm nghèo cho các thành viên, góp phần xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an sinh, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, từng bước khẳng định vị trí, vai trò nền tảng của khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã trong nền kinh tế quốc dân.

Để thực hiện tốt việc phát triển kinh tế tập thể trong giai đoạn tiếp theo, Liên minh HTX tỉnh tiếp tục tập trung triển khai các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như sau:

- Tiếp tục đẩy mạnh quán triệt, tuyên truyền sâu rộng các chủ trương của Đảng, Chính sách pháp luật của Nhà nước về kinh tế tập thể trên các phương tiện thông tin đại chúng, để nhân dân hiểu đúng bản chất, vai trò, giá trị của hợp tác xã; cần tập trung quán triệt Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế trong giai đoạn mới, Chương trình số 54-Ctr/TU ngày 29/12/2022 của Tỉnh Ủy Đắk Nông về thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 16/6/2022; Luật HTX sử đổi được Quốc Hội thông qua ngày 20/6/2023 một cách đồng bộ, quyết liệt từ tỉnh đến cơ sở.

- Các Sở, Ngành, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố Gia Nghĩa chủ động phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh lồng ghép các chương trình phát triển kinh tế xã hội, chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới hỗ trợ xây dựng hạ tầng sản xuất như: nhà máy, nhà kho, sân phơi, máy móc thiết bị chế biến sâu; hỗ trợ hạ tầng chuyển đổi số trong quản trị điều hành hoạt động của các hợp tác xã, xây dựngvà nhân rộng những mô hình hợp tác xã điển hình tiên tiến.

- Liên minh Hợp tác xã tỉnh đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tư vấn tổ chức và hoạt động cho các hợp tác xã đúng bản chất, phù hợp với các tiêu chí được quy định trong Quyết định 1937/QĐ-UBND ngày 16/11/2021 của Ủy ban nhân dân tỉnh Quy định về hợp tác xã điển hình tiên tiến giai đoạn 2021 - 2030.

 - Thứ tư, các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, quỹ tín dụng nhân dân cần nỗ lực khắc phục mọi khó khăn, xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh phù hợp với năng lực nội tại của HTX, phù hợp với quy luật của kinh tế thị trường, trong đó cần chú trọng đến lợi ích thành viên, phát triển quy mô thành viên, quy mô vùng nguyên liệu, tạo ra giá trị khác biệt của sản phẩm để nâng cao năng lực cạnh tranh, nâng cao tiếng nói của hợp tác xã trong chuỗi giá trị sản phẩm.

- Chương kênh truỳên thông  HTX trên Trang thông tin điện tử, Bản tin Kinh tế hợp tác của Liên minh HTX tỉnh, trên Báo Đắk Nông, Đài phát thanh Truyền hình tỉnh. Triển khai các nội dung chương trình phối hợp, hợp tác phát triển kinh tế tập thể với các sở, ngành, đoàn thể, UBND các huyện, thành phố và Liên minh HTX các tỉnh, thành phố; Hợp tác với Liên minh HTX các tỉnh, thành phố liên doanh liên kết, xúc tiến thương mại, tiêu thụ sản phẩm cho các đơn vị; phát triển sản phẩm dịch vụ du lịch có thế mạnh của tỉnh đến các vùng liên kết trong khu vực và cả nước; Tiếp tục ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ thuật số trong việc tuyên truyền, quảng bá các sản phẩm HTX của tỉnh Đắk Nông.- Triển khai thực hiện Chương trình hỗ trợ Hợp tác xã giai đoạn 2021-2025 theo Quyết định 1804/QĐ-TTg ngày 13/11/2020 của Thủ tướng Chính phủ; Quyết định số 677/QĐ-UBND ngày 17/5/2021 về xây dựng mô hình điểm Chuỗi liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm đối với THT, HTX trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2021-2025; Quyết định số 167/QĐ-TTg ngày 03/02/2021 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án lựa chọn, hoàn thiện, nhân rộng mô hình HTX kiểu mới hiệu quả tại địa phương trên cả nước giai đoạn 2021-2025; Quyết định số 1563/QĐ-UBND ngày 22/9/2021 của UBND tỉnh về phê duyệt Đề án tổ chức, củng cố hoạt động của HTX theo đúng quy định của Luật HTX giai đoạn 2021-2025; Chương trình số 54-Ctr/TU ngày 29/12/2022 của Tỉnh Ủy Đắk Nông về thực hiện Nghị quyết; Sửa đổi Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐND ngày 19/7/2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp;

- Lồng ghép kế hoạch phát triển kinh tế tập thể gắn liền với chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới; Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; OCOP, giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh;

- Tiếp tục thực hiện tốt kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, tư vấn hỗ trợ thành lập mới, hướng dẫn các HTX tiếp cận các chính sách của Trung ương, của tỉnh, các nguồn vốn, chương trình mục tiêu quốc gia; Tích cực bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các thành viên, thực hiện đúng quy định của Luật HTX hiện hành.

- Phối hợp với các sở, ngành liên quan, UBND các huyện, thành phố rà soát, phân loại HTX giải thể hoặc xóa tên, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh các HTX đã ngừng hoạt động trong nhiều năm. Tăng cường công tác hỗ trợ, củng cố các HTX yếu kém, xây dựng mô hình điểm, nhân rộng những gương điển hình tiên tiến.

- Triển khai thực hiện tốt các nội dung của công tác thi đua khen thưởng, có đánh giá việc sơ kết, tổng kết theo quy định. Phát động, tổ chức các phong trào thi đua chào mừng 30 năm thành lập Liên minh HTX Việt Nam (29/10/1993-29/10/2023) và 20 thành lập tỉnh Đắk Nông (01/01/2004-02/01/2024) bằng nhiều hình thức một cách sâu rộng, thiết thực, tạo ra sức lan tỏa trong khu vực HTX, là động lực phát triển, khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân có sáng kiến, thành tích xuất sắc trong phong phát triển kinh tế tập thể.

 Trên đây là quá trình hình thành và phát triển của hệ thống hinh tế tập thể tỉnh Đắk Nông trong 20 năm qua và định hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo.