Mô hình “Một vụ lúa- Một vụ tôm” phát triển kinh tế bền vững

Xác định rõ tầm quan trọng của phát triển chuỗi giá trị trong sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 445/QÐ-TTg, ngày 21/3/2016, về phê duyệt đề án “Thí điểm hoàn thiện, nhân rộng mô hình HTX kiểu mới tại vùng ÐBSCL giai đoạn 2016-2020”, Sở Nông nghiệp & PTNT tại tỉnh Cà Mau, đã chủ động phối hợp các đơn vị liên quan tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 22/KH-UBND, ngày 27/3/2017, về triển khai thực hiện Quyết định số 445/QÐ-TTg, Quyết định số 841/QÐ-UBND ngày 23/5/2018 của UBND tỉnh Cà Mau về việc phê duyệt kế hoạch tái cơ cấu các ngành hàng chủ lực trên địa bàn tỉnh Cà Mau, theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững đến năm 2020…. Nhằm xây dựng và phát triển các mô hình hợp tác xã (HTX) nông nghiệp gắn sản xuất với tiêu thụ có hiệu quả trong các chuỗi giá trị nông sản, có khả năng nhân rộng trong các lĩnh vực: thuỷ sản, lúa gạo và trái cây. Một trong những mô hình điển hình là mô hình lúa tôm.

Mô hình lúa tôm là hình thức canh tác “Một vụ Tôm – Một vụ Lúa” trên vùng đất có 6 tháng nước ngọt và 6 tháng nước mặn. Trong 6 tháng nước ngọt thì nông dân gieo xạ lúa, còn trong 6 tháng nước mặn còn lại thì để nuôi con tôm. Vì vậy, nó bền vững hơn về mặt kinh tế và hiệu quả đầu tư, ổn định và tăng thu nhập cho người sản xuất trước những ảnh hưởng tiêu cực khi có biến động giá cả, thị trường.

Cà Mau có khoảng 300.000 ha đất nuôi trồng thuỷ sản. Trong đó, diện tích lúa - tôm hơn 36.300 ha, được xem là mô hình sản xuất gắn với chuỗi liên kết giá trị tiêu thụ bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nhờ thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ mà đến cuối năm 2020, Cà Mau xây dựng thành công một số vùng chuyên canh lúa gắn với chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ với tổng diện tích hơn 15.000 ha, chiếm khoảng 19% tổng diện tích canh tác lúa toàn tỉnh.

Thông qua mô hình này, Cà Mau đã nhân rộng vùng sản xuất lúa, tôm chất lượng cao với quy mô trên 5.000 ha. Ðã kết nối 3 doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo xây dựng vùng nguyên liệu lúa, tôm đặc sản chất lượng cao quy mô 2.000 ha tại xã Trí Lực và xã Trí Phải, huyện Thới Bình. Riêng HTX Trí Lực xây dựng chuỗi liên kết sản xuất lúa chất lượng cao gần 1.000 ha và 200 ha lúa hữu cơ đạt chuẩn châu Âu.

Ông Lê Văn Mưa, Giám đốc HTX Dịch vụ sản xuất lúa - tôm Trí Lực chia sẻ: “Bà con thấy được hiệu quả khi vào HTX, mỗi ký lúa bán ra thị trường với giá cao gần gấp đôi so với lúa những vùng chuyên canh lúa; sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc trừ sâu hữu cơ nên con tôm cũng phát triển tốt và bền vững. Vì thế, bà con gắn bó với mô hình này lắm”.

Vụ mùa năm 2019-2020 vừa qua, sau khi bán lúa cho công ty, các thành viên HTX Dịch vụ lúa - tôm Trí Lực giữ lại 17 tấn, chà gạo, đóng gói, xây dựng thương hiệu gạo hữu cơ Trí Lực. Năng suất bình quân: lúa (3 - 3,5) tấn/ha; tôm (250 – 300) kg/ha. Trung bình 01 năm có 02 vụ tôm, 01 vụ lúa. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận bình quân từ (50 - 60) triệu đồng/ha/năm. Ngoài 2 vụ nuôi luân canh tôm sú, HTX còn xen canh tôm càng xanh và cua trong vụ lúa. năng suất bình quân: Tôm càng: 250kg/ha/năm. Cua: 180- 200kg/ha/năm. Như vậy, sau khi trừ chi phí tổng lợi nhuận bình quân từ 80-90 triệu/ha/năm. HTX đã ký hợp đồng bao tiêu lúa hàng hóa với 3 Công ty; Công ty Cỏ Mây (Đồng Tháp) bao tiêu cho 147 ha ở ấp 8, 9 và ấp Phủ Thờ 23 ha; Công ty Gạo Ông Thọ (TPHCM) và Tấn Vương (An Giang) bao tiêu cho 200 ha ở ấp 5.

Đến cuối năm 2025, Cà Mau phấn đấu chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa - tôm đạt từ 30 - 50% trong tổng diện tích lúa - tôm toàn tỉnh. Cà Mau sẽ hình thành được vùng sản xuất gắn với chuỗi liên kết giá trị để tiến tới xuất hàng hoá lớn, tối ưu hoá được năng suất, chất lượng và lợi nhuận. Khi đó, nông - thuỷ sản của Cà Mau sẽ có nhiều hơn các chứng nhận quốc tế đạt tiêu chuẩn của các nước nhập khẩu, như: USDA của Mỹ, EU của châu Âu và JAS của Nhật Bản.