Tháo gỡ những điểm nghẽn, tạo đột phá phát triển vùng Trung du và miền núi phía Bắc

Ngày 16/11, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Ban Kinh tế Trung ương, tỉnh ủy Lào Cai, Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) phối hợp với Thường trực Tỉnh uỷ các tỉnh Trung du và miền núi phía Bắc tổ chức Hội thảo khoa học: Định hướng liên kết phát triển vùng Trung du và miền núi phía Bắc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đại diện Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Phó chủ tịch Nguyễn Văn Thịnh tham dự Hội thảo.

Phiên thảo luận bàn tròn giữa các đồng chí Bí thư Tỉnh ủy các tỉnh trong vùng. Ảnh Việt Dũng.

Phải quy hoạch đồng bộ để phát huy lợi thế

Chủ trì Hội thảo có đồng chí Trần Tuấn Anh, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, Trưởng Ban Chỉ đạo tổng kết Nghị quyết 37-NQ/TW của Bộ Chính trị; Giáo sư Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương, Giám đốc Học viên Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Hội thảo được kết nối trực tuyến tới 16 tỉnh, thành trong khu vực.

Hội thảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, phục vụ cho việc tổng kết Nghị quyết số 37 năm 2004 của Bộ Chính trị khoá IX và Kết luận số 26 năm 2012 của Bộ Chính trị khoá XI về đẩy mạnh phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc bộ đến năm 2020; cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng định hướng chiến lược phát triển vùng đến năm 2030 và tầm nhìn 2045.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho biết: Vùng trung du và miền núi phía Bắc là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của cả nước; có vai trò bảm đảm tính bền vững cho môi trường sinh thái của cả vùng Bắc Bộ; có tiềm năng và lợi thế phát triển nhiều mặt cả về nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp, du lịch và kinh tế cửa khẩu; là địa bàn có nhiều đồng bào các dân tộc anh em cùng sinh sống với bản sắc văn hóa riêng, độc đáo, đa dạng; và là quê hương cách mạng với nhiều di tích lịch sử, văn hóa.

Tuy nhiên, đây vẫn là “vùng trũng”, vùng nghèo và khó khăn nhất của cả nước; quy mô kinh tế còn nhỏ, trình độ phát triển thấp, không đồng đều, nhiều tiềm năng, lợi thế chưa được khai thác hết.

Trên cơ sở đánh giá khách quan những kết quả đạt được và những khó khăn, hạn chế trong liên kết phát triển vùng thời gian qua, bám sát, quán triệt tinh thần các Văn kiện Đại hội XIII của Đảng, trong việc xác định quan điểm, định hướng phát triển vùng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh Hội thảo cần chú ý những vấn đề nguyên tắc như: Tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn và quy hoạch đồng bộ; Tháo gỡ những điểm nghẽn, tạo đột phá phát triển; Đẩy mạnh liên kết phát triển toàn diện các ngành, các lĩnh vực; Triển khai có hiệu quả các chương trình trọng tâm, trọng điểm.

Liên kết vùng trở thành động lực của tăng trưởng

Tại Hội thảo, đại biểu các bộ, ban, ngành Trung ương, các tỉnh, nhà khoa học, thảo luận, chia sẻ những thuận lợi và khó khăn trong thực hiện liên kết vùng. Đặc biệt là định hướng phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, hành lang kinh tế, cơ chế, chính sách huy động và phân bổ các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh; kinh nghiệm quốc tế về liên kết phát triển vùng. Đồng thời, khẳng định hướng tới hình thành không gian kinh tế vùng dựa vào nội lực là chính, nhưng nguồn lực đầu tư của Trung ương vẫn đóng vai trò quan trọng để dẫn dắt và khai thông các nguồn lực tại chỗ.

Qua tham luận và các ý kiến của các đại biểu tham dự đã làm rõ và cơ bản thống nhất một số nội dung quan trọng, đó là: Sau gần 20 năm triển khai Nghị quyết, cùng với sự quan tâm đặc biệt của Trung ương và sự chủ động vươn lên của cấp ủy, chính quyền và đồng bào các dân tộc trong vùng; kinh tế - xã hội vùng đã có nhiều thay đổi hết sức tích cực. Bên cạnh đó, Hội thảo cũng đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, bất cập, những điểm “nghẽn” trong liên kết phát triển vùng Trung du và miền núi Bắc bộ từ nhận thức đến hành động; từ phối hợp giữa Bộ, ngành đến tổ chức thực hiện giữa các địa phương; từ cơ chế chính sách đến bố trí nguồn lực; từ trách nhiệm của hệ thống chính trị đến thực hiện của doanh nghiệp, người dân...

Trên cơ sở đó, các ý kiến tại Hội thảo cũng đã đưa ra một số quan điểm, đề xuất giải pháp phù hợp nhằm tăng cường liên kết phát triển vùng trung du và miền núi Bắc bộ thời gian tới, như: Cần thay đổi về nhận thức tư duy và hành động của cả hệ thống chính trị để liên kết vùng trở thành động lực của tăng trưởng; tập trung vào liên kết trong xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch; liên kết về đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đặc biệt là giao thông; liên kết trong đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; liên kết hình thành các không gian kinh tế đặc thù về nông nghiệp, du lịch, kinh tế cửa khẩu, các hành lang kinh tế; liên kết xây dựng bộ dữ liệu chung cho vùng; liên kết trong xúc tiến và thu hút đầu tư; liên kết trong đầu tư xây dựng các dự án có tác động lan tỏa đến vùng, liên vùng.

Hội thảo cũng đã làm rõ thêm các cơ hội phát triển của vùng, như sự phát triển vượt bậc của khoa học - công nghệ và đặc biệt với cuộc cách mạnh công nghiệp 4.0; các Hiệp định thương mại tự do; các xu thế kinh tế mới ảnh hưởng lớn đến liên kết phát triển vùng... Bên cạnh đó là các khó khăn, thách thức vùng phải tiếp tục đối mặt như: trình độ công nghệ thấp, đất đai, tài nguyên đang dần cạn kiệt, tình trạng biến đổi khí hậu, thiên tai... với tần suất và cường độ ngày càng tăng. Các đại biểu cơ bản thống nhất, để tăng cường liên kết phát triển vùng thì Quy hoạch vùng Trung du và miền núi Bắc bộ phải đảm bảo tính phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, tính chủ đạo của quy hoạch vùng và liên thông, hiệu quả và trở thành công cụ quản lý, điều phối phát triển toàn vùng, các địa phương.

Cũng tại Hội thảo, các Bộ ngành và địa phương đã thống nhất cao việc đề nghị Ban Chỉ đạo đề xuất Bộ Chính trị ban hành 01 Nghị quyết mới cho vùng đến 2030, tầm nhìn đến 2045 để tạo động lực cho toàn vùng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng an ninh các địa phương trong thời gian tới.

Lê Huy